QUI GIP V QUI BẢN

Carapax et Plastrum Testudinis

Mai ra v yếm ra

Mai v yếm đ phơi kh của con Ra đen ( quy) (Chinemys reveesii Gray), họ Ra (Emydidae).

M tả

Mai v yếm ra liền nhau nhờ cc cầu xương. Mai hơi di hơn yếm. Mai c hnh bầu dục hẹp, khum khum, di 7,5 - 22 cm, rộng 6 - 18 cm, phần pha trước hơi hẹp hơn pha sau, mặt ngoi mu nu hoặc mu nu đen, đầu pha trước c 1 khối sừng cổ, giữa sống lưng c 5 khối sừng đốt. Ở 2 bn mai c 4 khối sừng sườn, đối nhau, cạnh mỗi bn lại c 11 khối sừng ra. Phần đui c 2 khối sừng mng (đồn gip).

Yếm ra c dạng phiến (tấm) gần như hnh bầu dục, hnh chuỳ vin, hnh chữ nhật di, rộng 5,5 - 17 cm, di 6,4 - 21 cm, mặt ngoi yếm mu nu vng nhạt đến nu c 12 tấm khối sừng, mỗi tấm c vn dạng tia sạ, mu nu ta. Mặt trong mu trắng vng đến mu trắng tro, c vết mu hoặc thịt cn st lại. Sau khi cạo, lm sạch, c thể thấy ở pha trong c 9 khối xương dẹt (9 bản), mp nối cc tấm c răng cưa khớp vo nhau. Pha đầu hnh trn t hoặc bằng, pha đui c 1 kha hnh tam gic, 2 cạnh đều, c dạng cnh, hướng chếch ln ở 2 bn, cong queo. Chất cứng, rắn, c mi hơi tanh, vị hơi mặn.

Chế biến

Thu bắt quanh năm, nhưng thường vo ma thu v ma đng. Sau khi bắt được ra, giết, bc lấy mai v yếm, loại bỏ thịt cn st lại, phơi kh (gọi l huyết bản). Hoặc sau khi bắt được ra, luộc qua rồi bc lấy mai v yếm, cạo sạch thịt cn st lại, phơi kh (thang bản). Huyết bản bng lng, khng bc da, c khi cn vết mu. Thang bản mu thẫm hơn, c vết da bị lc, mặt trong mu trắng tro, hoặc mu vng nhạt, khng bng.

Bo chế

Quy gip v quy bản: Lấy mai ra v yếm ra, đồ 45 pht, lấy ra để trong nước nng, cạo sạch ngay thịt da cn st lại, rửa sạch, phơi kh.

Quy gip v quy bản chế giấm: Cho ct sạch vo nồi, sao to lửa cho kh, cho Quy gip v Quy bản vo, sao đến khi mặt ngoi hơi vng, lấy ra, loại bỏ ct, ngm qua giấm, phơi kh. Khi dng gi vụn (10 kg qui gip v qui bản dng 2 lt giấm).

Bảo quản

Để nơi kh, trnh mọt.

Tnh vị, quy kinh

Hm, cam, vi hn. Vo cc kinh can, thận, tm.

Cng năng

Tư m tiềm dương, ch thận cường cốt, dưỡng huyết bổ tm. Chủ trị: m hư tro nhiệt, cốt chưng, đạo hn (mồ hi trộm), chng mặt, hoa mắt, hư phong nội động, thắt lưng chn teo yếu, trẻ chậm liền thp, nữ bặng lậu đới hạ.

Cch dng, liều lượng

Ngy dng 9 - 24 g, sắc trước cc vị thuốc khc. Thường dng phối hợp với cc vị thuốc khc.

King kỵ

Người bệnh hư nhược m khng c hoả, người hư hn, ỉa lỏng khng được dng. Phụ nữ c thai dng phải thận trọng.