VIÊN NÉN COTRIMOXAZOL

Tabellae Cotrimoxazoli

Viên nén Cotrimoxazol là viên nén chứa trimethoprim và sulfamethoxazol theo tỷ lệ 1 trên 5 (tính theo khối lượng).

Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận "Thuốc viên nén" (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây:

Hàm lượng trimethoprim, C14­H18N4O3, từ 92,5 đến 107,5% so với hàm lượng ghi trên nhăn.

Hàm lượng sulfamethoxazol, C10H11N33S,  từ 92,5 đến 107,5% so với hàm  lượng ghi trên nhăn.

Tính chất

Viên màu trắng.

Định tính

A. Lọc lớp nước thu được trong phần định lượng trimethoprim. Thêm vào dịch lọc từng giọt một dung dịch acid hydrocloric 2 M (TT) đến vừa đủ để acid hoá dịch lọc và chiết với 50 ml ether (TT). Rửa lớp ether với 10 ml nước, sau đó lắc với 5 g natri sulfat khan (TT). Lọc và bốc hơi dịch lọc đến khô bằng cất quay. Hoà tan cắn trong một lượng tối thiểu dung dịch natri carbonat 5% (TT) và thêm vào dung dịch thu được từng giọt một dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) đến khi kết tủa hoàn toàn. Lọc, rửa qua cắn thu được bằng nước và sấy khô cắn ở 105 °C. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn  phải phù hợp với phổ đối chiếu của sulfamethoxazol.

B. Thêm 30 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT) vào một lượng bột viên có chứa khoảng 50 mg trimethoprim, lắc đều. Chiết hỗn dịch thu được hai lần, mỗi lần với 50 ml cloroform (TT). Gộp các dịch chiết cloroform và rửa hai lần, mỗi lần với 10 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT), tiếp theo rửa với 10 ml nước. Lắc dịch chiết thu được với 5 g natri sulfat khan (TT). Lọc và bốc hơi dịch lọc đến khô bằng cất quay. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn phải phù hợp với phổ đối chiếu của trimethoprim.

C. Phương pháp sắc kư lớp mỏng (Phụ lục 5.4).

Bản mỏng: Silica gel G.

Hệ dung môi khai triển: Cloroform - methanol - dimethylformamid (100 : 10 : 5).

Dung dịch thử: Lắc một lượng bột viên tương đương 0,4 g sulfamethoxazol với 20 ml methanol (TT) và lọc.

Dung dịch đối chiếu (1): Dung dịch sulfamethoxazol chuẩn 2% trong methanol (TT).

Dung dịch đối chiếu (2): Dung dịch trimethoprim chuẩn 0,4% trong methanol (TT).

Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 ml mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai sắc kư, để khô bản mỏng ở nhiệt độ pḥng và phun thuốc thử kali iodobismuthat loăng (TT). Nếu chưa quan sát được các vết sắc kư, sấy bản mỏng ở 100 °C trong 5 - 10 phút. Trên sắc kư đồ, dung dịch thử cho hai vết chính, một vết tương ứng với vết thu được từ dung dịch đối chiếu (1) và vết kia tương ứng với vết thu được từ dung dịch đối chiếu (2).

Định lượng

Trimethoprim: Cân 20 viên, tính khối lượng trung b́nh của viên, nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 50 mg trimethoprim, thêm 30 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT), lắc đều và chiết hỗn dịch thu được bốn lần, mỗi lần với 50 ml cloroform (TT). Rửa mỗi dịch chiết hai lần, mỗi lần với 10 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT), sử dụng lại các dung dịch natri hydroxyd 0,1 M đă dùng để rửa dịch chiết đầu cho các lần rửa tiếp theo. Giữ lại lớp nước dùng cho phản ứng A của phần định tính. Gộp các dịch chiết cloroform thu được và chiết tiếp bốn lần, mỗi lần với 50 ml dung dịch acid acetic 1 M (TT). Gộp các dịch chiết acid, rửa dịch chiết gộp này với 5 ml cloroform (TT) và pha loăng dịch chiết thu được đến vừa đủ 250,0 ml bằng dung dịch acid acetic 1 M (TT). Lấy chính xác 10,0 ml dung dịch này, thêm 10 ml dung dịch acid acetic 1 M (TT) và pha loăng đến vừa đủ 100,0 ml với nước. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1)  của dung dịch thu được ở bước sóng cực đại 271 nm. Tính hàm lượng trimethoprim, C14­H18N4O3 , trong mỗi viên dựa vào A (1%, 1 cm). Lấy 204 là giá trị A (1%, 1 cm) ở cực đại 271 nm.

Sulfamethoxazol: Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 0,25 g sulfamethoxazol, thêm 50 ml nước và 15 ml dung dịch acid hydrocloric 25% (TT), lắc kỹ để hoà tan hoàn toàn. Tiến hành chuẩn độ bằng nitrit (Phụ lục 10.4).

1 ml dung dịch natri nitrit 0,1 M (CĐ) tương đương với 25,33 mg C10H11N33S.

Bảo quản

Đựng trong lọ nút kín, tránh ánh sáng.

 

Loại thuốc

Kháng sinh

Hàm lượng thường dùng

80 mg trimethoprim và 400 mg sulfamethoxazol.