CHỬA NGOÀI TỬ CUNG


I. NGUYÊN NHÂN CHỬA NGOÀI TỬ CUNG


Chửa ngoài tử cung là hiện tượng trứng làm tổ và phát triển ở bên ngoài buồng tử cung, nếu sự di chuyển của trứng thụ tinh bị chậm (6 ngày), nó có thể làm tổ ở bất cứ nơi nào trên đường di chuyển.
Nguyên nhân thường do
- Nhiễm khuẩn vòi trứng, nhất là lao gây hẹp vòi trứng.
- Lạc nội mạc tử cung ở vòi trứng
- Dị dạng vòi trứng: hẹp, gập, cong, có ngách, nhu động vòi trứng bất thường.
- Sự phát triển bất thường của trứng: trứng di chuyển qua vòi đối diện.
- Kích thích rụng trứng bằng HMG + HCG có thể gây cả thụ thai trong tử cung và vòi trứng.

- Viên thuốc tránh thai sau giao hợp gây co thắt cơ vòng vùng eo vòi trứng, có nguy cơ bị chửa ngoài tử cung.
- Thụ thai trong ống nghiệm, khi đưa vào tử cung, lúc đó vùng eo vòi trứng (góc tử cung) còn không, có thể gây chửa ngoài tử cung,
- Các chất progestin liều nhỏ, dùng kéo dài gây ức chế co bóp các cơ vòi trứng cũng có nguy cơ gây chửa ngoài tử cung.


II. CHẨN ĐOÁN CHỬA NGOÀI TỬ CUNG


1. Chửa ở vòi trứng chưa vỡ
- Có thể sản phụ đã bị mất kinh, có dấu hiệu nghén, sau đó thấy đau bụng âm ỉ và ra máu đen ở âm đạo.
- Có thể sản phụ không biết là có thai vì bị rong kinh, rong huyêt và đau vùng chậu hông.
- Thăm khám: qua âm đạo thấy cổ tử cung đóng, thân tử cung to và mềm, cạnh tử cung có một khối nhỏ bờ không rõ, khi ấn vào khối đó sản phụ kêu đau.
- Định lượng HCG: có thể âm tính hay dương tính với nồng độ thấp (trên dưới 100 đơn vị ếch),
- Nạo buồng tử cung: không thấy rau, chỉ thấy ngoại sản mạc.
- Soi ổ bụng: có thể thấy một vùng của vòi trứng căng to và tím sẩm, tĩnh mạch ở buồng trứng và dây chằng rộng giãn to.
- Siêu âm: không thấy túi ối trong buồng tử cung hoặc thấy túi ối ở một bên phần phụ, nhất là khi dùng đầu dò đặt vào cùng đồ âm đạo.
1. Huyết tụ thành nang
- Lúc đầu có thể bị rong huyết, đôi khi ra cả màng, sau đó đột nhiên có cơn đau mạnh ở vùng bụng dưới, kèm theo nôn rồi dịu dần.
- Nắn vùng hạ vị sản phụ kêu đau, khám qua âm đạo thấy có một khối căng to ở túi cùng sau, có bờ rõ rệt ở phía dưới, cổ tử cung bị đẩy ra trước, tử cung bình thường hay hơi to và bị đẩy lên cao, ấn vào khối đó sản phụ kêu đau.
- Siêu âm: thấy 1 vùng âm vang không đều ở trước sau hay bên tử cung, ranh giới không rõ.
- Soi ổ bụng: có khi chỉ thấy máu đen loãng và máu cục. Chọc dò túi cùng sau thấy mấu đen và có những cục máu nhỏ (khi ta bơm lên một miếng gạc sạch để quan sát).
2. Tràn máu ở phúc mạc
- Đau bụng dữ dội, đau như dao đâm ở vùng hạ vị. Sản phụ bị sốc, khó thở, vã mồ hôi, mạch nhanh, huyết áp hạ, người lạnh, vật vã.
- Bụng hơi chướng, nắn đau và có phản ứng.
- Gõ đục ở hai mạng sườn.
- Khám qua âm đạo: cổ tử cung mềm, hé mở, không nắn thấy được đáy tử cung, nhưng có cảm giác tử cung di động dễ dàng như bơi trong nước, khi di động tử cung sản phụ kêu đau. Ấn vào túi cùng sau, sản phụ rất đau (tiếng kêu Douglas).
- Siêu âm: có nhiều dịch tự do trong ổ bụng.

- Kết hợp với các dấu hiệu chậm kinh, ra huyết âm đạo để xác định chẩn đoán.


III. XỬ TRÍ CHỬA NGOÀI TỬ CUNG


Xử trí chủ yếu bằng phẫu thuật.
1. Thể chưa vỡ
- Sau khi xác định được qua soi ổ bụng, hay trên siêu âm nên mổ sớm để cắt bỏ vòi trứng bên có thai hoặc mở vòi trứng lấy khối thai rồi cầm máu, và khâu phục hồi vòi trứng qua mổ nội soi hay mở thành bụng.
- Hiện nay với những trường hợp chưa có con, người ta có thể điều trị bảo tồn bằng tiêm methotrexat từ 20 - 40mg (vào túi ối), 2 lần cách nhau 48 giờ để ức chế tế bào nuôi cho bào thai và rau teo đi.
2. Thể huyết tụ thành nang
Mổ lấy khối máu tụ, cắt bỏ vòi trứng bên vỡ (nếu có thể được). Vì ruột luôn bao quanh khối máu, cho nên khi bóc tách cẩn cẩn thận để tránh chạm vào ruột (gây thủng ruột). Nếu khó chỉ lấy máu cục và cầm máu là đủ.
3. Thể tràn máu ở phúc mạc
Tiến hành phẫu thuật song song với biện pháp hồi sức và chống sốc, chủ yếu là bồi phụ máu. Sau khi hút bớt máu trong ổ bụng tìm ngay vòi trứng vỡ để cắt bỏ và khâu cầm máu. Hồi kiểm tra lại hai buồng trứng và vòi trứng bên đối diện.