GÃY CÁC XƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN

1. ĐẠI CƯƠNG

I. Định nghĩa:

Gãy xương vùng cổ chân là tình trạng một hoặc nhiều xương vùng cổ chân bỉ gãy 1.2Nguyên nhân:

Nguyên nhân gãy các xương cổ chân là do chấn thương. Có thể do tai nạn giao thông, tai nạn lao động hay tai nạn sinh hoạt

1.3 Phân loại:

Gãy mắt cá ngoài

Gãy mắt cá trong

Gãy mắt cá sau

Gãy hai hoặc ba mắt cá

Trật khớp chày mác dưới

2. ĐÁNH GIÁ BỆNH NHÂN

2.1 Bệnh sử:

Thường do cơ chế chấn thương trực tiếp hoặc gián tiếp 2.2Khám lâm sàng:

Sau chấn thương, nếu có gãy xương vùng cổ chân, bênh nhân thường không thể đi lại được vì rất đau. Khám lâm sàng có thể thấy các dấu hiệu:

Sưng tại vì trí gãy

Bầm tím, có thể bầm tím muộn

Ân đau chói nơi gãy

Biến dạng xương, nhất là khi gãy các mắt cá hoặc xương gót

Ân có dấu lạo xạo xương tại chỗ gãy do các đầu xương gãy chạm vào nhau

Có dấu cử động bất thường.

2.3 Cận lâm sàng:

Cần phải chụp X quang 2 thư thế thẳng và nghiêng. Trong một số trường hợp gãy phức tạp ở gọng chày mác, xương sên hoặc xương gót có thể cần phải chụp multislice CT Scan hoặc magnetic resonance imaging (MRI) scan để đánh giá dây chằng cổ chân.

3. CHẨN ĐOÁN:

o CHẨN ĐOÁN GÃY MẮT CÁ NGOÀI

Tiêu chuẩn xác định:

Đau, sưng, bầm cổ chân vùng mắt cá ngoài X-quang gãy mắt cá ngoài

o CHẨN ĐOÁN GÃY MẮT CÁ TRONG

Tiêu chuẩn xác định:

Đau, sưng, bầm cổ chân vùng mắt cá trong

X-quang gãy mắt cá trong

o CHẨN ĐOÁN GÃY MẮT CÁ SAU

Đau, sưng, bầm cổ chân X-quang gãy mắt cá sau

o CHẨN ĐOÁN GÃY HAI HOẶC BA MẮT CÁ

Đau, sưng, bầm, biến dạng cổ chân X-quang gãy mắt ngoài, mắt cá trong, mắt cá sau

o CHẨN ĐOÁN GÃY TRẬT KHỚP CỔ CHÂN

Đau, sưng, bầm, biến dạng cổ chân

X-quang trật khớp cổ, gãy xương mác, có thể kèm theo gãy mắt cá trong, khớp chày mác dưới toát rộng

4. ĐIỀU TRỊ

GÃY MẮT CÁ NGOÀI

Điều trị bảo tồn:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá ngoài không di lệch Bó bột cằng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá ngoài di lệch

Dùng nẹp vít nén ép, nẹp vít khóa, hoặc Kischner néo chỉ thép nắn chỉnh ổ gãy về vị trí giải phẫu

GÃY MẮT CÁ TRONG

Điều trị bào tổn:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá trong không di lệch hoặc xương gãy thành nhiều mãnh nhỏ

Bó bột cằng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Dùng vít xốp hoặc kirchner nắn chỉnh ổ gãy về vị trí giải phẫu

GÃY MẮT CÁ SAU

Điều trị bảo tồn:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá sau không di lệch Bó bột cằng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Dùng vít xốp hoặc nẹp vít nắn chỉnh ổ gãy về vị trí giải phẫu

GÃY HAI MẮT CÁ

Điều trị bảo tồn:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá trong và mắt cá ngoài không di lệch Bó bột cằng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Dùng kỹ thuật cho từng loại gãy mắt cá ngoài và mắt cá trong như đã trình bày phần trên

GÃY BA MẮT CÁ

Điều trị bào tồn:

Khi x-quang kiểm tra gãy mắt cá trong và mắt cá ngoài không di lệch Bó bột cằng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Dùng kỹ thuật cho từng loại gãy mắt cá ngoài và mắt cá trong như đã trình bày phần trên

TRẬT KHỚP CHÀY MÁC DƯỚI

Điều trị bảo tồn:

Khi chỉ có trật khớp chày mác dưới đơn thuần ít di lệch Bó bột cẳng bàn chân ngắn Điều trị phẫu thuật:

Khi trật khớp chày mác dưới kèm theo gãy một hoặc nhiều xương vùng cổ chân

Dùng nẹp vít nén ép phục hồi giải phẫu xương gãy, vít xốp nén ép phục hồi giải phẫu khớp chày mác dưới

5.THEO DÕI

5.1 Tiêu chuẩn nhập viện

Bệnh nhân gãy không vững có chỉ định phẫu thuật, gãy xương hở

Chấn thương phần mềm nhiều

5.2 tiêu chuẩn xuất viện

Vết thương ổn sau 01 tuần xuất viện

5.3 Theo dõi

Sau 01 tuần xuất viện tái khám XQ kiểm tra, hướng dẫn tập VLTL

Tài liệu tham khảo:

1) Bùi Văn Đức, Gãy xương hai mắt cá, Bài giảng bệnh học Chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng, 1997, tr 132-136.

2) B.G. Weber and Ch. Colton,Malleolar Fractures, manual of Interlal Fixation,2008, tr 595-612

3) Paige Whittle George W. Wood II, Ankle, Fractures of Lower Extremity,chapter 51, Campbell’s 2010.

4) Phác đồ điều trị bệnh viện Chợ Rẩy 2013

PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH NGOẠI KHOA - BỆNH VIỆN 115 TP.HCM

BÀI GIẢNG PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG BỤNG KÍN
BỆNH HOẠI TỬ VÔ MẠCH CHỎM XƯƠNG ĐÙI Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG LƯNG, THẮT LƯNG
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG CỔ
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY GALEAZZY
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TÚI MẬT CẤP
CÁC TỔN THƯƠNG CỘT SỐNG CỔ
DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
ERCP LẤY SỎI, GIUN TRONG ĐƯỜNG MẬT
GÃY CÁC XƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN
GÃY CỔ PHẪU THUẬT XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY MONTEGGIA
GÃY THÂN XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY THÂN XƯƠNG ĐÙI
GÃY XƯƠNG ĐÒN
Gãy xương và trật khớp vùng gối (mâm chày,lồi cầu đùi)
HỘI CHỨNG DE QUARVAIN
KHÂU NỐI CHI ĐỨT LÌA
NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ SA TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG VÀ VẾT THƯƠNG TIM
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ DỊ TẬT GAI SỐNG CHẺ ĐÔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÂY TÊ TỦY SỐNG TRONG PHẪU THUẬT LẤY THAI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY CỔ XƯƠNG ĐÙI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG QUAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ LAO CỘT SỐNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁI HOÁ KHỚP GỐI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỔ
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM THẮT LƯNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TIỂU MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TRÀN MỦ MÀNG PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U DÂY THẦN KINH VIII
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U MÀNG NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U SAO BÀO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U TUYẾN YÊN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VẾT THƯƠNG THẤU BỤNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP XE PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP-XE NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, CHỮA BỆNH SỎI ĐƯỜNG MẬT
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ LỎNG GỐI DO TRẬT KHỚP GỐI CŨ TỔN THƯƠNG NHIỀU DÂY CHẰNG GỐI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÁCH CHÓP XOAY
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÒ MẬT QUA NỘI SOI MẬT TỤY NGƯỢC DÒNG
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TRẬT KHỚP VAI TÁI HỒI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ ÁP - XE GAN DO AMIP (ENTAMOEBA HISTOLYTICA)
PHÁC ĐỒ, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ RÒ HẬU MÔN
PHÂN LOẠI ,ĐIỀU TRỊ BỆNH TRĨ
THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI
TRẬT KHỚP CHI TRÊN TRONG CHẤN THƯƠNG
TRẬT KHỚP GỐI
TRẬT KHỚP HÁNG
VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM
VẾT THƯƠNG THẤU NGỰC
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ CÁC U VÙNG SÀN SỌ
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
XỬ TRÍ TỐN THƯƠNG MẠNG THẦN KINH CÁNH TAY
ĐIỀU TRỊ BỎNG NGƯỜI LỚN
ĐIỀU TRỊ GÃY KHUNG CHẬU VÀ Ổ CỐI
ĐẶT STENT ĐƯỜNG MẬT QUA ERCP