HỒI SỨC HÔ HẤP

I. ĐẠI CƯƠNG HỒI SỨC HÔ HẤP

Hồi sức hô hấp có mục đích mang lại oxy cho bệnh nhân dang bị ngừng thở hay suy thở nặng, để chông tình trạng thiếu oxy của các tế bào (làm não bị huỷ hoại sau 3 phút), và thải CO2 để chống tình trạng ưu thán (gây tình trạng toan hô hấp).

II. KỸ THUẬT HỒI SỨC HÔ HẤP

1. Những động tác đơn giản cần làm ngay

а. Đặt bệnh nhân nằm nghiêng, lau sạch đờm dãi trong miệng và họng bang một miếng gạc, hoặc cho một ống thông cao su vào mồm hoặc mũi để hút đờm dãi.

b. Lấy dị vật trong họng (nếu có)

- Với trẻ sơ sinh: nắm hai chân dốc ngược, vỗ mạnh vào lưng

- Với trẻ nhỏ hoặc người lớn: đặt nằm sấp, đầu thấp, vỗ mạnh vào lưng.

c. Tránh không để lưỡi tụt vào họng: tìm nguyên nhân gây cản trở đường hô hấp trên khi bệnh nhân nằm ngửa.

- Đặt đầu ưỡn ngửa

- Đẩy hàm dưới ra trước và lên cao bằng cách:

+ Ấn vào ngành lên của xương hàm dưới để đẩy xương hàm dưới ra trước.
+ Cho ngón tay cái vào trong mồm rồi kéo mạnh hàm dưới ra phía trước.

- Nếu có canuyn Mayo thì đặt vào miệng bệnh nhân sẽ làm đường hô hấp trên được lưu thông.

d. Cho thở oxy: tốt nhất là bằng ống thông đặt qua mũi.

Nếu bệnh nhân bị suy tim: cho thở oxy tối đa là 10-12 lít/phút.

Nếu bệnh nhân bị suy hô hâp mạn tính đang ở trong tình trạng ưu thán: cho thở oxy tối đa là 2 lít/phút.

e. Nếu bệnh nhân tỉnh, hướng dẫn cho bệnh nhân ho và khạc đờm. nếu mê man thì vỗ và đấm nhẹ vào lồng ngực.

2. nếu ngừng thở và tím tái hoặc thở khó, phải làm hô hấp nhân tạo ngay.

a. Đơn giản nhất là hà hơi thổi ngạt qua mồm hoặc qua mũi

ở người lớn

Đặt bệnh nhân nằm ngửa, đầu thấp, vai có độn, giữ cho lười khỏi tụt vào (đầu ưỡn ngửa, hàm dưới đẩy trồi ra phía trước).

Người làm hô hấp quỳ ở cạnh đầu bệnh nhân.

Hít một hơi dài rồi úp miệng vào miệng bệnh nhân và hà hơi thổi mạnh, trong khi má để vào mũi bệnh nhấn để hơi khỏi thoát ra đằng mũi.

Ngửng lên để cho bệnh nhân tự thở ra.

Hà hơi theo nhịp 12-15 lần/phút cho đến khi bệnh nhân tự thở.

Có thể vừa hà hơi thổi ngạt vừa bóp tìm ngoài lồng ngực nếu đồng thời bị ngừng tim.

Hà hơi thối ngạt qua mũi áp dụng khi bệnh nhân bị cứng hàm, co giật hoặc nôn.

 

+ Đặt bệnh nhân nằm ngửa hay nằm nghiêng, người thổi ngạt một tay tì vào đỉnh đầu, một tay nâng cằm lên để khép miệng.
+ Hít một hơi dài rồi thở vào mũi bệnh nhân, sau đó hé mồm bệnh nhân để hơi thở thoát ra dễ dàng qua mũi và mồm.

ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Hà hơi qua mồm và qua mũi

Nhịp 20 lần/phút nhưng hà ít hơi hơn người lớn

(Các phương pháp hô hấp nhân tạo kinh điển (Schaeffer, Sylvester) kém tác dụng hơn hà hơi thổi ngạt.

Hà hơi không kết quả nếu bị tắc đờm dai, lưỡi tụt, hà ít hơi quá.
Nếu người bệnh nôn hay nước dịch dạ dày trào lên mồm, phải đặt đầu nghiêng sang bên để khỏi trào vào khí quản.

b. Dùng các phương tiện thở điều khiển bằng tay:

Bóng cấp cứu có một túi xếp để bóp hơi qua mặt nạ, có van để hơi thở thoát ra ngoài, có thể lắp thêm bình oxy.

Bóng ambu có mặt nạ, van, để khí vào và thoát ra, và quả bóng bầu dục trong có cao su mút, sau mỗi ỉần bóp tự nở ra để chứa khí trời, có thể lắp thêm bình oxy.

c. Các máy thở phức tạp điều khiển bằng điện hay bằng oxy, phải đặt qua ống nội khí quản, có thể điều chỉnh lưu lượng oxy, áp lực và nhịp thở.

Phải làm ẩm oxy.

Các ống nội khí quản có bóng ở đầu tránh được chất dịch dạ dày trào vào khí quản, nhưng dễ làm loét niêm mạc khí quản, không nên bơm phồng bóng căng quá, và cứ 3 giờ phải làm xẹp bóng trong vài phút.

Bệnh nhân thở máy phải được theo dõi kỹ:

+ Da phải hồng, không tím tái, không có mồ hôi (đề phòng ưu thán).
+ Cả hai bên lồng ngực phải phồng lên và xẹp xuống đều nhau; tiếng rì rào phế nang nghe rõ ở cả hai bên phổi (đề phòng ống nội khí quản tụt quá sâu vào một bên phế quản).
+ Theo dõi mạch, nhịp tim, huyết áp. Nếu tim đập nhanh, huyết áp tăng cao, phải đề phòng ưu thán.

d. Chú ý: nếu bệnh nhân bị tràn khí màng phổi, thì trước khi dùng máy thở phải dẫn lưu khoang màng phổi, nếu không sẽ nguy hiểm; dẫn lưu hơi qua gian sườn 2 phía trước ngực; dẫn lưu dịch qua liên sườn 6 trên đường nách giữa bằng một óng nhựa được nôi vào một lọ kín.

III. CÁC THUỐC HỖ TRỢ HÔ HẤP

Kháng sinh để tránh nhiễm khuẩn đường hô hấp

Thuốc làm loãng và long đờm: anpha chymotrypsin.

Thuốc kích thích hô hấp: niketamid: 2-4ml tiêm tỉnh mạch hoặc lobelin 1ml + cafein (1%) lml tiêm bắp thịt.

Thuốc chống tình trạng toan hô hấp do ưu thán: dung dịch bicarbonat Na 14 phần nghìn hoặc T.H.A.M 36 phần nghìn.