BONG GÂN

I. ĐẠI CƯƠNG BONG GÂN

Bong gân xảy ra ở vùng khớp, sau một động tác quá mạnh không gây trật khớp, gẫy xương mà có các tổn thương ở bao hoạt dịch, bao khớp, nhất là các dây chằng. Dây chằng bị căng giãn một số sợi bị đứt, rách.
Những khớp hay bị bong gân là cổ chân, gối, bàn chân, cổ tay, các ngón tay.
Thường hay gặp ở người trẻ
Có 2 loại bong gân:

- Bong gân nhẹ: dày chằng bị kéo dài, bị kéo căng quá độ hoặc bị rách một phần.

Vì dây chằng không bị đứt rời ra nên khớp vẫn vững, thường không gây biến chứng

- Bong gân nặng: dây chằng bị bong ở một đầu xương, rời khỏi chô bám, nhiều khi kéo theo một mảng xương hay màng xương nhỏ, hoặc dây chằng bị đứt đôi, rách xơ, rời nhau ra, làm cho khớp không vững nữa.

II. TRIỆU CHỨNG BONG GÂN

 

Quan trọng nhất là vị trí của điểm đau. Bong gân bao giờ cũng có tổn thương ở dây chằng, vì vậy điểm đau thường thấy rõ ở các vị trí:

ở chỗ bám của dây chằng

Trên hướng đi của dây chằng

Đau chói khi kéo căng dây chằng. Ví dụ như nghi bong gân ở cổ chân, thì khi xoay bàn chân và cổ chân vào trong hoặc ra ngoầi để kéo căng dây chằng bên trong hoặc bên ngoai bệnh nhân sẽ thấy đau nhói.

Bong gân nhẹ: đau ít, sưng xung quanh khớp và cơ năng ít bị hạn chế

Bong gân nặng: đau nhiều, khớp sưng rất nhanh, sưng to, thường có tràn máu khớp.

III. ĐIỀU TRỊ BONG GÂN

1. Bong gân nhẹ

Không cần bất động vì khớp vẫn vững. Ngâm vùng đau vào nước nóng (ngày 2-3 lần), cho tập cử động sớm dể máu lưu thông tốt, tránh rối loạn dinh dưỡng. Bong gân cổ chân nhẹ có thể cho băng hồ bột kẽm và cho đi lại ngay.

2. Bong gân nặng

Phong bế novocain vào dây chằng. Sau đó phải bất động, vì dây chằng bị bong, đứt rời ra, khớp không vững nữa. Bong gân nặng có thể bị toác khớp, trật khớp nhẹ, để lại nhiều di chứng quan trọng. Bong gân cổ chân, khớp gối, phải bó bột, đế' bệnh nhân tập đi sớm, bất động khoảng 3-4 tuần lễ (nếu tháo bột mà vẫn thấy khớp không vững thì nhiều khi phải mổ khâu lại dây chằng). 

Bong gân cổ tay, khuỷu, chỉ cần để nẹp bột bất động chi khoảng 10-14 ngày.
Hiện nay chúng ta còn gặp nhiều trường hợp bong gán mạn tính, thường là vì lúc chẩn đoán không chỉnh xác, điều trị không kịp thời, do đó bị rối loạn dinh dưỡng nặng (teo gân, cơ) nề, xơ cứng, xương mất chất vôi.
Đôì với các loại này, nếu đau nhiều, nhiệt độ vùng khớp còn tăng, thì phong bế novocain vào phía dây chằng rồi bất động thêm khoảng 2-3 tuần lễ nữa. Nếu đau ít, rối loạn nhẹ hơn, thì cho chạy điện, tập vận động và xoa bóp vào các gân, cơ bị teo, nề, để giúp cho máu lưu thông tốt. Nếu bị rối loạn kéo dài có thể cho phong bế vào hạch giao cảm (cổ hoặc thắt lưng).