VIÊM KẾT MẠC


I.       CÁC TRIỆU CHỨNG CHUNG CỦA VIÊM KẾT MẠC


Viêm kết mạc (chủ yếu là viêm kết mạc cấp) có nhiều nguyên nhân, tác nhân gây bệnh khác nhau, song có một số triệu chứng chung:
1.       Chủ quan
-         Cảm giác cộm, chói, như có bụi trong mắt, chảy nước mắt, sợ ánh sáng.
-         Không đau nhức
Có một triệu chứng âm tính: đó là thị lực không bị ảnh hưởng sau khi ta lau cho mắt bệnh nhân hết dử, hết tiết tố.
2.       Khách quan
-         Tiết tố- dử làm cho sáng sớm, khi ngủ dậy hai mi dính chặt, phải lau chùi hết dử mới mở được mắt. Tiết tố thành mủ trong viêm lậu cầu.
-         Cương tụ kết mạc mi: mạch máu phát triển, kết mạc đỏ, lộn mi thấy nhiều gai nhú.
-         Cương tụ kết mạc nhãn cầu
-         Mạch máu phát triển nhiều, cương tụ mạch máu phát triển khi tiến về phía cùng đồ
-         Mạch máu sát rìa lại không phát triển,


II.      MỘT SỐ VIÊM KẾT MẠC CẤP HAY GẶP


1.       Viêm kết mạc lậu cầu
-         Tuy khá hiếm, song rất nặng. Hình thái thấy nhiều hơn là hình thái viêm kết mạc lậu cầu trên trẻ sơ sinh được 2-3 ngày, do lậu cầu từ bộ phận sinh dục của người mẹ lây sang.
-         Hai mi sưng mọng, vì cả hai mắt cùng bị viêm nhiễm một lúc: qua khe mi, mủ đặc màu vàng xanh chảy thoát ra ngoài và nhanh chóng hình thành lại sau khi mủ đã được lau chùi hết.
-         Bệnh có thể gây biến chứng loét, thủng giác mạc gây mủ.
Xử trí
a.       Phòng bệnh
Áp dụng thành kỷ luật phương pháp CRÉDÉ. Tất cả trẻ sơ sinh đều phải được tra nitrat bạc 0,5%.
b.       Điều trị
Pha dung dịch penicilin 20.000 - 50.000 đơn vị/ 1ml nước cất. Rửa sạch mặt cho hết mủ, mắt mở được thì giảm bớt số lần tra thuốc.
Vì trẻ sơ sinh quá ít ngày, nên không tiêm kháng sinh toàn thân.
2.       Viêm kết mạc giả mạc
Thường xuất hiện trên các trẻ em bị bệnh bạch hầu.
Ngày nay khá hiếm do ta tăng cường công tác tiêm chủng và vệ sinh phòng bệnh
Triệu chứng
-         Toàn thân: có sốt, có phản ứng hạch trước tai.
-         Tại chỗ: mi mắt sưng phồng, song nhẹ hơn viêm lậu cầu. Không có tiết tố mủ.
Lộn kết mạc mi trên, thấy một lớp màng giả, dày và dính chắc vào kết mạc. Khi dùng cặp để tách giả mạc, kết mạc bị rớm máu. giả mạc cũng xuất hiện nhanh sau khi bóc tách
Xử trí
Lau sạch mắt, bóc tách giả mạc và tra kháng sinh (penicilin hoặc Streptomycin) ngày 10 - 12 lần.

Có thể tiêm kháng sinh toàn thân. Chú ý thử test.
3.       Viêm kết mạc thành dịch (A.P.C)
Trên 20 năm nay, nhiều vụ dịch đau mắt đỏ đã làm cho hàng chục triệu người trên thế giới mắc bệnh, xuất hiện nhiều năm ở chúng ta, cũng đã làm cho hàng trăm nghìn người mắc bệnh.
Tác nhân gay bệnh là một loại virus gọi là Adeno virus.
a.       Triệu chứng
Đây là một bệnh toàn thân có kèm theo nhiều biểu hiện trên mắt (A = hạch; p = viêm họng; c = Viêm kết mạc, APC - Viêm kết mạc - họng - hạch).
-         Toàn thân: người mệt mỏi, cảm cúm, sốt nhẹ
-         Viêm họng: nuốt nước bọt hơi thấy đau.
-         Hạch trước tai, ấn vào thấy đau
-         Trên mắt:
+ Mi mắt phù nề cấp diễn, khó mở, nước mắt chảy nhiều, sợ ánh sáng.
+ Kết mạc nhãn cầu có thoát huyết thành châm to có khi thành đám.
+ Vành mi trên nhất là mi dưới thấy nhiều hột to, mọc thành dãy, xuất hiện nhanh và cũng tiêu đi nhanh, trong 5-6 ngày không để lại sẹo.
+ Sau giai đoạn kết mạc, đến giai đoạn giác mạc khoảng 20% bệnh nhân có biến chứng trên giác mạc, xuất hiện những chấm nông trên biểu mô, bắt Fluo- rescéine và tồn tại hàng tháng
b.       Dịch tễ học: bệnh lây lan qua hai đường
-         Hô hấp trên: nếu lây lan qua đường này thì hay có biểu hiện toàn thân.
-         Tiếp xúc trực tiếp: ví dụ bắt tay, dùng chung khăn, hay lọ thuốc của người bệnh, hoặc nước bể bơi bị ô nhiễm. Dấu hiệu trên mắt lại chiếm ưu thế. Có khi không có biểu hiện toàn thân.
Cách ly người bệnh: người đang mắc bệnh cần được nghỉ ở nhà, ít nhất 3 ngày, nếu làm công tác tiếp xúc với nhiều người (mậu dịch viên - thợ cạo). Người bệnh không đi ra đường, nếu cần thiết lắm phải đeo khẩu trang.
-         Khi có dịch, đóng cửa tạm thời các bể bơi công cộng.
-         Về điều trị:
+ Đối với toàn thân; xông người, xông mũi, xông mắt bằng nước lá thơm. Không cần uống, kháng sinh chỉ uống vitamin B, C. 
+ Tại chỗ: tra các thuốc sát khuẩn nhẹ
+ Khi có biến chứng giác mạc; tra các thuốc kháng sinh phối hợp như thuốc nhỏ mắt Pen - strept. Có thể dùng cloram- phenicol 0,4% pha thêm hydrocortison khi các chấm trên giác mạc hết bắt màu.